به گزارش روابط عمومی ستاد مبارزه با موادمخدر؛ دکتر حسین ذوالفقاری؛ نماینده رئیسجمهور و دبیرکل ستاد مباررزه با موادمخدر در نشست خبری با خبرنگاران، به طرح تحول درمان اعتیاد اشاره کرد و اظهار داشت: در سال ۱۴۰۴ بیش از پنج میلیون و ۲۰۰ هزار نفر از افراد درگیر اعتیاد در مراکز مختلف درمانی، کاهش آسیب و مراکز موضوع ماده ۱۶ خدمات دریافت کردند.
طبقهبندی معتادان در چهار سطح برای ارائه خدمات هدفمند
وی افزود: بررسیهای انجامشده نشان میدهد که در بسیاری از موارد تمرکز مراکز درمانی بر مدیریت مصرف بوده و ارزیابی دقیقی از میزان موفقیت در ترک اعتیاد وجود نداشته است. به همین دلیل در طرح تحول درمان، افراد دارای اعتیاد در چهار سطح خفیف، متوسط، شدید و بسیار شدید طبقهبندی شدهاند.
نماینده رئیسجمهور و دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر توضیح داد: افراد دارای اعتیاد خفیف و متوسط باید در مسیر درمان کامل قرار گیرند و مراکز درمانی موظف هستند با استفاده از خدمات دارویی، مشاورهای و روانشناختی، زمینه ترک پایدار آنان را فراهم کنند.
وی ادامه داد: در مورد افراد دارای اعتیاد شدید، رویکرد مدیریت مصرف در نظر گرفته شده است تا مصرف مواد پرخطر به تدریج کاهش یافته و زمینه حرکت به سمت ترک فراهم شود.
ذوالفقاری خاطرنشان کرد: درباره افراد دارای اعتیاد بسیار شدید نیز تمرکز اصلی بر کاهش آسیبها و جلوگیری از گسترش بیماریهای واگیردار و سایر پیامدهای اجتماعی و بهداشتی خواهد بود.
بازنگری در ضوابط فعالیت مراکز درمان اعتیاد
وی افزود: آییننامه اجرایی این طرح نهایی شده و پس از تصویب در ستاد مبارزه با مواد مخدر، مبنای فعالیت مراکز درمانی کشور قرار خواهد گرفت. همچنین ضوابط مربوط به تأسیس، فعالیت، نظارت و مدیریت مراکز درمانی نیز مورد بازنگری قرار گرفته است.
نماینده رئیسجمهور و دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با انتقاد از برخی رویههای موجود گفت: در مواردی مشاهده شده است که یک فرد مالک چندین مرکز درمانی بوده یا حتی خارج از کشور اقامت دارد و از راه دور این مراکز را اداره میکند؛ در حالی که در ضوابط جدید بر حضور مؤثر مسئولان مراکز و تمرکز بر نتایج درمانی تأکید شده است.
ذوالفقاری در ادامه با اشاره به وضعیت مراکز موضوع ماده ۱۶ اظهار داشت: هماکنون ۹۱ مرکز در کشور برای نگهداری و ساماندهی معتادان متجاهر فعالیت میکنند که با مشارکت دستگاههای مختلف از جمله بهزیستی، شهرداریها، فراجا، سپاه، بخش خصوصی و شوراهای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استانها اداره میشوند.
وی افزود: بررسیهای انجامشده نشان داد که اگرچه اقدامات ارزشمندی در این حوزه صورت گرفته است، اما برای دستیابی به نتایج مطلوب نیازمند اصلاح ساختارها و بازنگری در شیوههای موجود هستیم.
مراکز امید و زندگی؛ الگوی جدید ساماندهی معتادان متجاهر
نماینده رئیسجمهور و دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به طراحی «مراکز امید و زندگی» گفت: در این طرح تلاش شده است تا تمامی مراحل غربالگری، سمزدایی، درمان، بازتوانی، مهارتآموزی، اشتغال، اسکان و بازاجتماعی شدن افراد در یک مجموعه واحد پیشبینی شود.
وی تصریح کرد: هدف این است که فرد پس از خروج از مرکز دوباره به چرخه مصرف بازنگردد و بتواند زندگی عادی و مستقلی را آغاز کند. همچنین این مراکز به گونهای طراحی شدهاند که در صورت کاهش نیاز به نگهداری معتادان متجاهر، امکان بهرهبرداری از آنها برای سایر خدمات اجتماعی نیز وجود داشته باشد.
کرمان، بوشهر، مرکزی و البرز پیشگام اجرای طرح جدید
ذوالفقاری از برنامهریزی برای آغاز اجرای این طرح در استانهای کرمان، بوشهر، مرکزی و البرز خبر داد و افزود: در صورت موفقیت این الگو، زمینه توسعه آن در سایر نقاط کشور نیز فراهم خواهد شد.
پیشگیری؛ مهمترین و کمهزینهترین راهبرد مقابله با اعتیاد
وی در ادامه پیشگیری را مهمترین و کمهزینهترین راهبرد مقابله با اعتیاد دانست و اظهار داشت: اگر کشوری در حوزه پیشگیری موفق نباشد، ناگزیر باید هزینههای بسیار سنگینی را در بخشهای درمان، مقابله و کاهش آسیب پرداخت کند.
نماینده رئیسجمهور و دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر افزود: اگرچه در سال گذشته بیش از ۱۸ میلیون و ۶۹۰ هزار نفر در محیطهای آموزشی، خانوادهها و محیطهای کارگری تحت پوشش برنامههای آموزشی و پیشگیرانه قرار گرفتند، اما این میزان برای مقابله با تهدید اعتیاد کافی نیست.
وی با تأکید بر ضرورت شکلگیری یک عزم ملی در حوزه پیشگیری گفت: پیشگیری تنها وظیفه یک دستگاه یا نهاد خاص نیست و همه بخشهای جامعه از خانوادهها، مدارس، دانشگاهها، محیطهای کار، رسانهها، نهادهای فرهنگی و دستگاههای اجرایی باید در این زمینه ایفای نقش کنند.
ذوالفقاری خاطرنشان کرد: بسیاری از مواد مخدر و روانگردان جدید با عناوین فریبنده و تحت پوششهایی مانند افزایش تمرکز، کاهش استرس، کمک به مطالعه، کاهش وزن یا رفع خستگی معرفی میشوند و به همین دلیل نوجوانان و جوانان بیش از سایر گروهها در معرض خطر قرار دارند.
وی افزود: اعتیاد یکی از چهار تهدید بزرگ جهان محسوب میشود و آثار و پیامدهای آن تنها محدود به فرد مصرفکننده نیست، بلکه خانواده و جامعه را نیز درگیر میکند. به همین دلیل باید حساسیت عمومی نسبت به این موضوع افزایش یابد.
فعالیت ۲۵۱۹ سازمان مردمنهاد در حوزه مبارزه با مواد مخدر
نماینده رئیسجمهور و دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر در ادامه به نقش سازمانهای مردمنهاد اشاره کرد و گفت: در حال حاضر دو هزار و ۵۱۹ سازمان مردمنهاد در حوزه مبارزه با مواد مخدر فعالیت میکنند که در بخشهای پیشگیری، درمان، کاهش آسیب، حمایتهای اجتماعی و اشتغال بهبودیافتگان نقش مؤثری دارند.
وی افزود: به منظور انسجامبخشی به این ظرفیت ارزشمند، ستاد مشارکتهای مردمی در سطح ملی و استانی تشکیل شده است تا ضمن جلوگیری از موازیکاری، ظرفیتهای موجود در مسیر اولویتهای واقعی کشور هدایت شود.
اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر در دستور کار قرار دارد
ذوالفقاری همچنین درباره اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر اظهار داشت: اصلاح این قانون یکی از مهمترین برنامههای ستاد است و در این راستا جلسات متعددی با همکاری مجلس شورای اسلامی، دستگاه قضایی، ضابطان و سایر نهادهای مرتبط برگزار شده است.
وی افزود: یکی از محورهای اصلی اصلاح قانون، حذف یا تعدیل مجازاتهای ناکارآمد و همچنین رفع خلأهای قانونی موجود است.
رفع خلأهای قانونی در برخورد با مواد روانگردان جدید
نماینده رئیسجمهور و دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر توضیح داد: در حال حاضر اگر مواد مخدر یا روانگردان جدیدی وارد کشور شود، تا زمان طی شدن فرایند قانونی و تصویب در مجلس، امکان اعمال مجازات مشخص برای آن وجود ندارد. به همین دلیل پیشنهاد شده است که مواد جدیدی که از سوی مراجع بینالمللی و وزارت بهداشت به عنوان ماده مخدر یا روانگردان شناخته میشوند، بدون نیاز به طی فرایند طولانی قانونگذاری مشمول مقررات موجود شوند.
تمرکز بر ضربه زدن به بنیانهای مالی قاچاقچیان
وی از تشدید اقدامات برای مقابله با بنیانهای مالی قاچاق مواد مخدر خبر داد و گفت: هدف این است که با استفاده از ظرفیت دستگاههای اقتصادی، مالی، بانکی و نظارتی، مسیرهای گردش مالی قاچاقچیان شناسایی و مسدود شود و امکان بهرهبرداری آنان از عواید حاصل از قاچاق به حداقل برسد.
ذوالفقاری افزود: موضوع تأمین قانونی بخشی از نیازهای دارویی کشور، توسعه رویکردهای نوین درمان و مدیریت مصرف نیز در اصلاحیه پیشنهادی قانون مورد توجه قرار گرفته است.
کاهش برخی مصادیق اعدام با تأکید بر قطعیت مجازاتها
وی در ادامه با اشاره به موضوع مجازات اعدام در جرائم مواد مخدر گفت: یکی از محورهای پیشنهادی در اصلاح قانون، کاهش برخی مصادیق اعدام و جایگزینی آن با مجازاتهای دیگر است.
نماینده رئیسجمهور و دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر تصریح کرد: در صورت کاهش مصادیق اعدام، لازم است مجازاتهای جایگزین از قطعیت و بازدارندگی کافی برخوردار باشند؛ به گونهای که فرد محکوم بداند مجازات تعیینشده به طور کامل اجرا خواهد شد و امکان کاهش یا بخشش آن وجود ندارد.
وی تأکید کرد: هدف از این اصلاحات، افزایش اثربخشی نظام مقابله با مواد مخدر، تقویت بازدارندگی، ارتقای کارآمدی قوانین و فراهم کردن زمینه اجرای سیاستهای تحولی در حوزه مبارزه با مواد مخدر است.
ذوالفقاری با تأکید بر ضرورت همکاری همه دستگاهها و مشارکت مردم در این عرصه اظهار داشت: مبارزه با مواد مخدر یک مسئولیت ملی است و دستیابی به موفقیت در این حوزه بدون همراهی مردم، نهادهای مدنی، دستگاههای اجرایی، رسانهها و مجموعه حاکمیت امکانپذیر نخواهد بود.
گسترش آسیبهای اجتماعی در حاشیه شهرها و تأکید بر محلهمحوری
ذوالفقاری، با اشاره به تمرکز آسیبهایی مانند اعتیاد در حاشیه شهرها و مناطق کمبرخوردار، بر ضرورت تقویت برنامههای محلهمحور در حوزه پیشگیری و درمان تأکید کرد.
وی با بیان اینکه آسیبها در لایههای مختلف اجتماعی رخ میدهد، گفت: در حوزه محلهمحوری جایگاه ویژهای داریم، اما در حوزه درمان سه بخش اساسی وجود دارد.
بازنگری در کلینیکهای درمانی و توسعه مراکز «امید و زندگی»
نماینده رئیسجمهور و دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر افزود: یک بخش، کلینیکهای درمانی هستند که در حال بازنگری برای افزایش بازدهی آنها هستیم. بخش دیگر، مراکز «امید و زندگی» است که میتواند بخشی از مشکلات مناطق حاشیهای را پوشش دهد. بخش سوم نیز کاهش آسیب است که به اعتقاد ما باید در کشور بهصورت آزمایشی مورد توجه قرار گیرد.
نابرابری در توزیع مراکز درمانی و کمبود خدمات در مناطق آلوده
وی با اشاره به یکی از مشکلات موجود در حوزه درمان اظهار کرد: موضوع آمایش آسیبها در کشور جدی است. برای مثال در برخی مجتمعها دو تا چهار کلینیک درمانی وجود دارد، در حالی که در مناطق آلوده و حاشیهای حتی یک کلینیک یا مرکز کاهش آسیب (DIC) نیز وجود ندارد.
نماینده رئیسجمهور دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر تأکید کرد: لازم است با همکاری وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی، هم پوشش مراکز کلینیکی در مناطق حاشیهای و آلوده افزایش یابد و هم خدمات در دسترستر شود.
تأکید بر محرمانگی اطلاعات بیماران و جلب اعتماد مراجعهکنندگان
وی همچنین یکی از محورهای مهم مورد توجه را محرمانگی اطلاعات بیماران عنوان کرد و گفت: باید سیستمی ایجاد شود که اطلاعات افراد در مراکز درمان اختیاری به هیچ وجه مورد استفاده دیگر قرار نگیرد.
ذوالفقاری ادامه داد: هدف این است که افراد با اطمینان خاطر بهصورت داوطلبانه به مراکز درمانی مراجعه کنند و نگران انتشار اطلاعات خود در محل کار یا سایر مراجع نباشند. این اطلاعات صرفاً برای استفاده درمانی خواهد بود و حتی در سامانهها نیز با کدهای جایگزین ثبت میشود و به هیچ دستگاهی قابل ارائه نیست.
وضعیت مواد مخدر در ایران؛ تریاک همچنان ماده اصلی
وی در بخش دیگری از سخنان خود درباره وضعیت مواد مخدر در کشور گفت: ماده اصلی مخدر در ایران همچنان تریاک است، اما با وجود مبارزه طولانی، تدابیر پیشگیرانه و حتی مذاکره با طالبان، همچنان این ماده در بازار مخدر ایران نقش دارد.
نماینده رئیسجمهور دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر افزود: البته این به معنای کنترل کامل بازار نیست، چرا که آمار کشفیات و ورود مواد نیز این موضوع را نشان میدهد. در کنار مبارزه جدی با مواد سنتی، نگرانیهای بیشتری درباره مواد صنعتی وجود دارد که باید تمرکز بیشتری بر آنها صورت گیرد.
کاهش کشفیات تریاک و تغییر الگوی قاچاق
وی با اشاره به کاهش ورود مواد مخدر با منشأ تریاک گفت: در گذشته کشفیات حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ تن بود، اما اکنون به حدود ۱۲۰ تن در سال گذشته رسیده است که نشاندهنده کاهش قابل توجه است، هرچند به معنای حذف کامل آن نیست.
تحولات افغانستان و تغییر مسیر تولید مواد مخدر
نماینده رئیسجمهور و دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر درباره همکاری با افغانستان نیز اظهار کرد: سال گذشته مسئولان مواد مخدر افغانستان به ایران آمدند و موضوع کاهش کشت را مطرح کردند. هرچند کاهش کشت صورت گرفته، اما بخشی از آن به سمت تولید مواد روانگردان مانند شیشه رفته است.
وی افزود: اگر کمکهای بینالمللی برای ایجاد کشت جایگزین و تأمین معیشت کشاورزان افغانستان انجام نشود، احتمال بازگشت مجدد کشت مواد مخدر وجود دارد. با این حال، در سه تا چهار سال اخیر روند کاهش کشت در افغانستان موفق بوده است.
ماریجوانا و الگوهای جهانی؛ تفاوتهای فرهنگی ایران
ذوالفقاری درباره امکان قانونی شدن موادی مانند ماریجوانا نیز گفت: در حال حاضر درباره جایگزینی انواع مواد مخدر نظر تخصصی مبنی بر قانونیسازی وجود ندارد.
وی تأکید کرد: شرایط فرهنگی و اجتماعی ایران با کشورهایی مانند هلند و سوئیس متفاوت است و نمیتوان همان الگوها را اجرا کرد. در ایران حتی ایجاد مراکز مصرف کنترلشده با محدودیتهای جدی فرهنگی و اجتماعی مواجه است.
چالش اقتصادی در درمان اعتیاد
نماینده رئیسجمهور و دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر ادامه داد: در کشور افرادی وجود دارند که توان مالی پرداخت هزینههای درمان یا مواد تحت کنترل را نیز ندارند که این خود چالش مهمی در مدیریت اعتیاد است.
مقابله با شبکههای نوین قاچاق در فضای مجازی و رمز ارزها
وی درباره مقابله با شبکههای نوظهور توزیع مواد مخدر در فضای مجازی و رمز ارزها گفت: کمیتههای ملی مختلفی در حوزه اطلاعاتی، حقوقی و مبارزه تشکیل شده و موضوع فضای مجازی بهطور جدی در دستور کار است. همچنین اصلاح قوانین در این زمینه در حال بررسی است.
برنامههای حمایتی برای نوزادان والدین معتاد
ذوالفقاری درباره نوزادان متولد شده از والدین معتاد نیز گفت: برای این گروه، خانههای ویژهای در نظر گرفته شده تا تحت درمان و مراقبت خاص قرار گیرند و آسیب کمتری به نوزادان وارد شود.
بیشترین گروه سنی درگیر اعتیاد
نماینده رئیسجمهور و دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر درباره گروههای سنی درگیر اعتیاد نیز اظهار کرد: بیشترین آمار مربوط به گروه سنی ۲۴ تا ۳۵ سال است، اما باید توجه داشت که آغاز آسیب معمولاً سالها قبل از بروز اعتیاد آشکار رخ میدهد.
پیشگیری؛ از آموزش تا تغییر باور اجتماعی
ذوالفقاری در بخش پایانی سخنان خود با تأکید بر اهمیت پیشگیری گفت: اگر یک جامعه باور کند که مواد مخدر یک تهدید جدی است، با اقدامات محدود نیز میتوان موفقیتهای بزرگ به دست آورد، اما صرف آموزش کافی نیست و باید به باور اجتماعی تبدیل شود.
انتهای پیام/