به گزارش روابط عمومی ستاد مبارزه با موادمخدر؛ به نقل از خبرگزاری مهر گسترش مصرف مواد مخدر و تغییر الگوهای آن در سالهای اخیر به یکی از جدیترین چالشهای اجتماعی کشور تبدیل شده است. پایین آمدن سن گرایش به مصرف، پیچیدهتر شدن انواع مواد روانگردان، دسترسی آسانتر از مسیرهای غیررسمی و همچنین تأثیر عوامل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی بر افزایش آسیبپذیری گروههای مختلف، از مهمترین نگرانیهای کارشناسان این حوزه به شمار میرود.
در کنار این موارد، نقش رسانهها و محصولات فرهنگی در شکلدهی به نگرش عمومی نسبت به مصرف مواد، بهویژه در میان نوجوانان و جوانان، بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
از سوی دیگر، چالشهای مربوط به درمان، کمبود آگاهی نسبت به روشهای نوین ترک اعتیاد و ضرورت بازنگری در سیاستهای پیشگیری نیز بر پیچیدگی این مسئله افزوده است. مجموعه این عوامل باعث شده اعتیاد نه صرفاً یک مسئله فردی، بلکه یک پدیده چندبعدی و اجتماعی تلقی شود که نیازمند رویکردی جامع و هماهنگ میان نهادهای مختلف است.
در همین خصوص با امیرحسین یاوری، معاون پیشگیری و درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر، به گفتوگو نشستیم تا ابعاد مختلف این موضوع، از پیشگیری تا درمان و نقش رسانهها در کنترل این آسیب اجتماعی را بررسی کنیم.
هشدارهای مستقیم همیشه اثرگذار نیستند
یاوری با اشاره به تجربه برخی کشورها در حوزه پیشگیری از اعتیاد گفت: در بسیاری از کشورها هنگام نمایش صحنههای استعمال دخانیات در فیلمها و سریالها، هشدارهای سلامت به صورت مستمر روی تصویر نمایش داده میشود. این اقدام در آگاهسازی مخاطبان و کاهش عادیسازی مصرف مواد دخانی مؤثر است.
وی افزود: مهمتر از هشدار مستقیم، ایجاد تصویر ذهنی از آینده فرد مصرفکننده است. اگر نوجوان بتواند پیامدهای مصرف مواد را در ظاهر، سلامت و کیفیت زندگی خود تصور کند، احتمال گرایش به مصرف کاهش مییابد.
معاون پیشگیری و درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر با تأکید بر اهمیت آموزش مهارت نه گفتن اظهار کرد: اگر بتوانیم در نوجوانان و دانشآموزان این توانایی را ایجاد کنیم که در برابر برخی پیشنهادها مقاومت کنند، بخش مهمی از مسیر پیشگیری طی شده است.
وی ادامه داد: بسیاری از پیامهای فرهنگی و رسانهای میتوانند به صورت غیرمستقیم در شکلگیری این نگرش مؤثر باشند و رفتارهای سالم را به عنوان ارزش اجتماعی معرفی کنند.
نقش فیلمها و سریالها در شکلدهی الگوهای رفتاری
یاوری با اشاره به تأثیر محصولات فرهنگی بر نگرش نسل جوان گفت: پیامهای غیرمستقیم در فیلمها و سریالها گاهی بسیار اثرگذارتر از تبلیغات رسمی هستند. زمانی که در یک اثر نمایشی شخصیت محبوب یا موفق از مصرف مواد یا دخانیات فاصله میگیرد، این پیام میتواند بر مخاطب تأثیر جدی بگذارد.
وی افزود: در بسیاری از کشورها تلاش میشود از ظرفیت محصولات فرهنگی برای کاهش جذابیت مصرف مواد استفاده شود.
کاهش آسیب؛ رویکردی که در دنیا دنبال میشود
معاون پیشگیری و درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به تجربه کشورهای مختلف گفت: در بسیاری از کشورها تلاش میشود افراد از مواد پرخطرتر به سمت مواد کمخطرتر یا درمانهای جایگزین هدایت شوند تا آسیبهای اجتماعی و فردی کاهش یابد.
وی تصریح کرد: راهبردهای کشورهای مختلف در این زمینه متفاوت است و هر کشور متناسب با شرایط فرهنگی، اجتماعی و قانونی خود تصمیمگیری میکند.
مراکز ماده ۱۵ و ۱۶ چه تفاوتی دارند؟
یاوری درباره ساختار مراکز درمان اعتیاد گفت: مراکز ماده ۱۶ مراکزی هستند که افراد با حکم قضایی به آنجا منتقل میشوند و برای مدت مشخصی تحت نگهداری و درمان قرار میگیرند.
وی افزود: در مقابل، مراکز ماده ۱۵ بر پایه مراجعه داوطلبانه افراد فعالیت میکنند و بخش عمده خدمات درمان اعتیاد کشور از طریق این مراکز ارائه میشود.
به گفته وی، در حال حاضر نزدیک به ۹ هزار مرکز و مؤسسه درمان و کاهش آسیب در کشور فعال هستند.
معاون پیشگیری و درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به آخرین وضعیت داروهای درمان اعتیاد گفت: در گذشته چند نوع دارو در سبد درمانی وجود داشت اما در حال حاضر بخشی از این داروها از چرخه مصرف خارج شده و داروهای جدیدی نیز در دست بررسی قرار دارد.
وی ادامه داد: یکی از رویکردهای جدید، استفاده از داروهای آهستهرهش است؛ داروهایی که به صورت تدریجی در بدن آزاد میشوند و میتوانند نیاز فرد به مصرف روزانه دارو را کاهش دهند.
یاوری تأکید کرد: با توجه به ظهور مستمر مواد مخدر جدید در دنیا، پروتکلهای درمانی نیز باید بهروزرسانی شوند و تحقیقات بیشتری در این حوزه انجام گیرد.
وی افزود: چند طرح پژوهشی جدید در ستاد مبارزه با مواد مخدر در حال بررسی است و در صورت موفقیت و اخذ مجوزهای لازم، میتوانند به سبد درمانی کشور اضافه شوند.
درمان فقط دارو نیست
معاون پیشگیری و درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر با بیان اینکه اعتیاد صرفاً یک بیماری دارویی نیست، اظهار کرد: بسیاری از عوامل اجتماعی، خانوادگی، اقتصادی و روانی در شکلگیری اعتیاد نقش دارند و به همین دلیل درمان نیز باید چندوجهی باشد.
وی افزود: اشتغال، تحصیل، روابط خانوادگی، حمایتهای اجتماعی و خدمات روانشناختی همگی در روند درمان مؤثر هستند و دارو تنها بخشی از مسیر درمان را تشکیل میدهد.
بسیاری از معتادان دارای شغل و زندگی عادی هستند
یاوری با رد برخی تصورات کلیشهای درباره معتادان گفت: برخلاف تصور رایج، بسیاری از افرادی که درگیر اعتیاد هستند دارای شغل، درآمد، خودرو و زندگی خانوادگی هستند و اعتیاد تنها به اقشار خاصی محدود نمیشود.
وی با اشاره به آخرین مطالعات انجام شده درباره وضعیت مصرف مواد در کشور گفت: برآوردهای رسمی حدود دو میلیون و ۳۰۰ هزار مصرفکننده را نشان میدهد، اما همواره بخشی از مصرفکنندگان در لایههای پنهان جامعه قرار دارند و شناسایی آنها دشوار است.
به گفته معاون پیشگیری و درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر، برخی انواع وابستگیها و سوءمصرفها نیز به دلیل ماهیت خاص خود در آمارهای رسمی کمتر قابل شناسایی هستند.
انتقاد از عادیسازی مصرف در برخی آثار نمایش خانگی
یاوری در بخش دیگری از این گفتگو با انتقاد از نمایش مصرف مواد و دخانیات در برخی تولیدات نمایشی گفت: وقتی شخصیتهای محبوب و تأثیرگذار در فیلمها و سریالها بهصورت مکرر در حال مصرف مواد یا دخانیات نمایش داده میشوند، این رفتار میتواند برای بخشی از مخاطبان بهویژه نوجوانان و جوانان جنبه الگوسازی پیدا کند.
وی افزود: نمایش مکرر چنین صحنههایی میتواند هزینههای میلیاردی و تلاشهای دستگاههای فرهنگی، آموزشی و پیشگیرانه برای مقابله با اعتیاد را تحت تأثیر قرار دهدو خنثی کند.
معاون پیشگیری و درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر در پایان تأکید کرد: رسانهها، تولیدکنندگان آثار نمایشی و نهادهای فرهنگی نقش مهمی در شکلدهی نگرش جامعه نسبت به مصرف مواد دارند و لازم است این مسئولیت با دقت بیشتری مورد توجه قرار گیرد.
انتهای پیام/