کردستان ـ علیاکبر ورمقانی ۳٠خردادماه در جلسه شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای انقلاب اسلامی، شهدای مبارزه با مواد مخدر و شهدای جنگ تحمیلی، اظهار کرد: پیشگیری از اعتیاد باید در اولویت برنامههای دستگاههای اجرایی قرار گیرد، زیرا هزینههای پیشگیری به مراتب کمتر و اثربخشتر از درمان و مقابله با آسیبهای ناشی از اعتیاد است.
وی با اشاره به اهمیت دانشگاهها و مدارس به عنوان جامعه هدف برنامههای پیشگیرانه افزود: با از سرگیری فعالیتهای حضوری مراکز آموزشی، لازم است آموزش و پرورش و دانشگاهها برنامههای فرهنگی و آموزشی خود را برای آگاهسازی دانشآموزان و دانشجویان نسبت به آسیبهای مواد مخدر تقویت کنند.
معاون سیاسی استاندار کردستان با بیان اینکه همه دستگاهها دارای تکالیف مشخصی در قانون مبارزه با مواد مخدر هستند، خاطرنشان کرد: انتظار ما از دستگاهها فراتر از وظایف قانونی نیست، اما در اجرای همین وظایف نیز هیچگونه کوتاهی و ترک فعل قابل قبول نخواهد بود.
ورمقانی در ادامه با اشاره به وضعیت معتادان متجاهر در مرکز استان گفت: ساماندهی این افراد از مطالبات جدی شهروندان است و باید با تقویت ظرفیتهای مراکز نگهداری و درمان، زمینه کاهش حضور معتادان متجاهر در سطح شهرها فراهم شود.
وی بر ضرورت تکمیل و توسعه مرکز ماده ۱۶ استان تأکید کرد و افزود: راهاندازی کامل این مرکز میتواند نقش مهمی در جمعآوری، نگهداری و بازتوانی معتادان متجاهر ایفا کند و بخشی از دغدغههای اجتماعی موجود را کاهش دهد.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار کردستان همچنین نسبت به افزایش کشت غیرمجاز خشخاش و شاهدانه هشدار داد و گفت: هرچند وضعیت استان در این حوزه نسبت به برخی استانهای همجوار مناسبتر است، اما نباید اجازه داد این پدیده در مناطق مستعد گسترش یابد و لازم است دستگاههای مرتبط، دهیاران و بخشداریها با حساسیت بیشتری موضوع را رصد کنند.
وی با تأکید بر نقش آموزشهای مهارتی در بازگشت معتادان بهبود یافته به جامعه اظهار کرد: دستگاههای متولی باید زمینه مهارتآموزی و اشتغال این افراد را فراهم کنند تا پس از درمان، امکان بازگشت مؤثر آنان به چرخه زندگی و کار فراهم شود.
ورمقانی استفاده از ظرفیت سازمانهای مردمنهاد و خیرین را نیز ضروری دانست و گفت: مقابله با اعتیاد تنها با اقدامات دولتی امکانپذیر نیست و مشارکت نهادهای مردمی و اجتماعی میتواند در حوزه پیشگیری، درمان و حمایت از بهبودیافتگان اثرگذار باشد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به برنامه دولت برای تقویت مشارکتهای محلهمحور اشاره کرد و افزود: یکی از رویکردهای جدید، فعالسازی ظرفیت محلات، مساجد، معتمدان و خانوادهها برای پیشگیری از آسیبهای اجتماعی است تا مردم بیش از گذشته در حل مسائل اجتماعی نقشآفرین باشند.
معاون سیاسی استاندار کردستان با بیان اینکه خانواده نخستین و مهمترین نهاد پیشگیری از آسیبهای اجتماعی است، گفت: هرچه نقش خانوادهها در تربیت، نظارت و هدایت فرزندان تقویت شود، احتمال گرایش نسل جوان به آسیبهایی مانند اعتیاد کاهش خواهد یافت.
ورمقانی در پایان بر استمرار فعالیت کمیتههای تخصصی و برگزاری منظم جلسات شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر تأکید کرد و گفت: همه دستگاهها باید با همکاری و همافزایی بیشتر، برای کاهش آسیبهای ناشی از مواد مخدر و ارتقای سلامت اجتماعی استان تلاش کنند.
اجرایی نشدن بخشی از مصوبات، مهمترین چالش حوزه پیشگیری از اعتیاد است
بهادر اسدی؛ رئیس کمیته فرهنگی و پیشگیری شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر کردستان نیز اظهار کرد: طی ماههای گذشته دو جلسه کمیته فرهنگی و پیشگیری برگزار شده و در این نشستها مصوبات متعددی با هدف کاهش آسیبهای اجتماعی، ارتقای آگاهی عمومی و پیشگیری از گرایش به مواد مخدر به تصویب رسیده است.
وی افزود: با وجود برنامهریزیهای انجام شده، بخشی از مصوبات به دلایل مختلف از سوی برخی دستگاههای مسئول اجرایی نشده که این مسئله از مهمترین موانع پیشروی کمیته در دستیابی به اهداف تعیینشده به شمار میرود.
اسدی با اشاره به ضرورت پیگیری جدیتر مصوبات شورا خاطرنشان کرد: ساماندهی برخی دکهها و مراکزی که زمینه بروز آسیبهای اجتماعی در آنها وجود دارد، از جمله موضوعاتی است که هنوز به نتیجه مطلوب نرسیده و نیازمند همکاری و اقدام مؤثر دستگاههای متولی است.
وی همچنین از برنامهریزی برای افزایش نظارتها بر برخی صنوف خبر داد و گفت: در سال جاری با همکاری دستگاههای مرتبط، نظارت و بازرسی از عطاریها، باشگاههای بدنسازی و آرایشگاههای زنانه با جدیت بیشتری دنبال خواهد شد.
معاون پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کردستان با اشاره به ابلاغ تکالیف جدید از سوی معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضائیه در زمینه مقابله با کشت غیرقانونی خشخاش اظهار کرد: وظایف و دستورالعملهای مربوطه به دستگاههای عضو شورا ابلاغ خواهد شد تا اقدامات لازم در این حوزه با هماهنگی و انسجام بیشتری انجام شود.
اسدی در ادامه از همکاری دستگاههای اجرایی استان در اجرای برنامههای فرهنگی و پیشگیرانه قدردانی کرد و افزود: ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی، کمیته امداد امام خمینی(ره)، ادارهکل بهزیستی، ادارهکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی و شهرداری سنندج از جمله دستگاههایی هستند که در اجرای مصوبات و برنامههای شورا همکاری مناسبی داشتهاند.
وی در پایان بر ضرورت تداوم فعالیتهای فرهنگی و پیشگیرانه تأکید کرد و گفت: مقابله با اعتیاد نیازمند مشارکت همه دستگاهها و نهادهای مسئول است و هرچه اقدامات پیشگیرانه با جدیت بیشتری دنبال شود، میزان آسیبهای اجتماعی ناشی از مصرف مواد مخدر نیز کاهش خواهد یافت.
گرایش جوانان به مواد مخدر صنعتی نگرانکننده است
سرهنگ حسینرضا رشیدی؛ رئیس کمیته مقابله با عرضه شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر کردستان اظهار کرد: از ابتدای سال جاری تاکنون میزان کشفیات مواد مخدر در استان نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۶ درصد افزایش یافته است که بیشترین سهم آن مربوط به مواد مخدر صنعتی و پس از آن مواد سنتی است.
وی با بیان اینکه مصرف مواد صنعتی بیشتر در میان جوانان مشاهده میشود، افزود: در مقابل، مصرف مواد سنتی عمدتاً در میان افراد میانسال و سنین بالاتر رواج دارد و همین موضوع ضرورت توجه بیشتر به اقدامات پیشگیرانه در میان نسل جوان را دوچندان میکند.
رئیس کمیته مقابله با عرضه شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر کردستان درباره وضعیت افراد دستگیر شده در حوزه مواد مخدر گفت: ۳۲ درصد از افراد دستگیر شده را افراد دارای مشاغل کاذب و بیکار تشکیل میدهند، ۲۷ درصد در سایر مشاغل فعالیت داشتهاند، ۱۷ درصد راننده و ۱۲ درصد نیز کارگر ساده بودهاند.
رشیدی در تشریح وضعیت تحصیلی این افراد نیز بیان کرد: ۳۵ درصد دارای مدرک دیپلم، ۳۱ درصد بیسواد، ۱۹ درصد دارای تحصیلات ابتدایی و ۱۵ درصد دارای تحصیلات متوسطه بودهاند و در این بازه آماری موردی از افراد دارای تحصیلات عالی مشاهده نشده است.
وی با اشاره به میانگین سنی مصرفکنندگان مواد مخدر در استان افزود: ۶۳ درصد افراد در بازه سنی ۲۱ تا ۴۵ سال قرار دارند و ۱۸ درصد نیز بین ۱۵ تا ۲۰ سال سن دارند که نشاندهنده آسیبپذیری بیشتر گروههای سنی جوان در برابر مواد مخدر صنعتی است.
رئیس کمیته مقابله با عرضه شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر کردستان از اجرای طرحهای جمعآوری معتادان متجاهر خبر داد و گفت: در دو مرحله اجرای این طرح، ۲۲۲ نفر از معتادان متجاهر، بهویژه افراد دارای سابقه سرقت، دستگیر و برای طی مراحل درمان و بازپروری به مراکز مربوطه منتقل شدهاند.
رشیدی همچنین از افزایش ۱۳ درصدی دستگیری قاچاقچیان مواد مخدر نسبت به مدت مشابه سال گذشته خبر داد و اظهار کرد: اقدامات مقابلهای در حوزه مبارزه با قاچاق مواد مخدر با جدیت ادامه دارد و تمرکز اصلی بر شناسایی و برخورد با شبکههای توزیع و قاچاق است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به افزایش کشت غیرمجاز خشخاش و شاهدانه در استان اشاره کرد و گفت: میزان کشف و امحای این مزارع نسبت به سال گذشته ۳۱۹ درصد افزایش یافته که زنگ خطری جدی محسوب میشود و نیازمند همکاری همه دستگاههای اجرایی برای پیشگیری از گسترش این پدیده است.
رئیس کمیته مقابله با عرضه شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر کردستان خاطرنشان کرد: هرچند وضعیت استان در مقایسه با برخی استانهای همجوار مطلوبتر است، اما برای جلوگیری از شیوع و اپیدمی شدن آسیبهای ناشی از مواد مخدر باید اقدامات فرهنگی، آموزشی و مقابلهای با جدیت بیشتری دنبال شود.
هزینه درمان اعتیاد چندین برابر پیشگیری است
حسین رسولی؛ مدیرکل بهزیستی استان کردستان، با تشریح اقدامات این سازمان در حوزه پیشگیری، درمان و کاهش آسیبهای ناشی از اعتیاد، بر ضرورت تمرکز بیشتر دستگاههای اجرایی بر برنامههای پیشگیرانه تأکید کرد.
وی با بیان اینکه تمامی برنامههای بهزیستی در حوزه پیشگیری از اعتیاد و کاهش آسیبهای اجتماعی با اولویت مناطق در معرض آسیب و محلات آسیبدیده طراحی و اجرا میشوند، اظهار کرد: سال گذشته طرحهای آموزشی و پیشگیرانه متعددی برای گروههای هدف اجرا شد که از جمله آن میتوان به طرح ارتقای توانمندیهای شناختی و رفتاری در مناطق آسیبدیده اشاره کرد که در قالب ۲۵ گروه و با مشارکت ۲۷۵ نفر برگزار شد.
رسولی افزود: طرح «پازک» با هدف پیشگیری از اعتیاد در میان زنان دارای همسر معتاد برای ۳۶۰ نفر از بانوان استان اجرا شد و نتایج مطلوبی در زمینه افزایش آگاهی و کاهش آسیبهای اجتماعی به همراه داشت.
وی همچنین از اجرای برنامههای گسترده آموزشی و اطلاعرسانی در فضای مجازی خبر داد و گفت: تولید و انتشار محتوای آموزشی از طریق پلتفرمها، کانالها و شبکههای اجتماعی با هدف آگاهسازی عمومی و پیشگیری از گرایش به مواد مخدر انجام شده است.
مدیرکل بهزیستی کردستان با اشاره به اجرای طرح مشارکت اجتماعی نوجوانان اظهار کرد: این برنامه با هدف ارتقای سلامت اجتماعی نوجوانان ۱۳ تا ۱۸ ساله برگزار شد و ۲۰۰ نفر از دانشآموزان استان در آن مشارکت داشتند.
وی ادامه داد: طرح «خاتم» نیز با محوریت خودمراقبتی، تابآوری و مهارتآموزی زنان و دختران اجرا شد که بیش از یکهزار و ۲۵۰ نفر از زنان و دختران تحت پوشش این برنامه قرار گرفتند.
رسولی از اجرای طرح همیاران سلامت روان و پایگاههای سلامت اجتماعی در محلات آسیبپذیر خبر داد و گفت: در این طرح ۵۴۰ نفر به صورت مستقیم و بیش از ۲ هزار و ۶۰ نفر از داوطلبان محلی مشارکت داشتند و آموزشهای لازم را برای ایفای نقش مؤثر در محلات دریافت کردند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به ظرفیتهای درمانی استان اشاره کرد و گفت: در حال حاضر ۱۳ مرکز اقامتی میانمدت ویژه آقایان و یک مرکز ویژه بانوان در استان فعال است. همچنین دو مرکز کاهش آسیب در شهرهای سنندج و سقز، یک باشگاه مثبت HIV در سنندج و مرکز توانمندسازی و صیانت اجتماعی مردان نیز در استان فعالیت میکنند.
مدیرکل بهزیستی کردستان با اشاره به خدمات ارائه شده در حوزه درمان اعتیاد اظهار داشت: سال گذشته ۳ هزار و ۷۷۰ نفر در مراکز ماده ۱۵ پذیرش شدند و ۵۴۱ نفر نیز در مرکز ماده ۱۶ استان از خدمات درمانی و حمایتی بهرهمند شدند.
رسولی با تأکید بر اهمیت سرمایهگذاری در حوزه پیشگیری تصریح کرد: سال گذشته حدود ۱۵ میلیارد تومان اعتبار در حوزه درمان اعتیاد هزینه شد و علاوه بر آن، سه میلیارد تومان نیز از محل مسئولیتهای اجتماعی و کمک سایر دستگاهها به این بخش اختصاص یافت.
وی خاطرنشان کرد: اگر بخواهیم روند گرایش به مصرف مواد مخدر را کنترل کنیم، باید اعتبارات و برنامههای پیشگیرانه چندین برابر وضعیت فعلی افزایش یابد، زیرا پیشگیری اثربخشترین و کمهزینهترین راهکار مقابله با اعتیاد است.
مدیرکل بهزیستی کردستان در پایان با اشاره به نظارت مستمر بر مراکز درمانی و اقامتی اعتیاد گفت: تمامی مراکز دارای مجوز تحت نظارت قرار دارند و فرآیند صدور مجوز مراکز جدید نیز با هماهنگی شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر و سایر دستگاههای ذیربط انجام میشود.
حمایت از بیش از ۹ هزار خانوار آسیبپذیر؛ آموزش و فرهنگسازی محور برنامههای کمیته امداد کردستان در پیشگیری از اعتیاد
رضا طوسی، مدیرکل کمیته امداد امام خمینی(ره) استان کردستان، با اشاره به اجرای برنامههای آموزشی و فرهنگی برای جامعه هدف کمیته امداد اظهار داشت: در سال گذشته ۳۱۲ نفر از خانوادههای تحت حمایت این نهاد در دورههای آموزشی مرتبط با پیشگیری از آسیبهای اجتماعی شرکت کردند.
طوسی افزود: همچنین ۴۲۰ نفر در برنامههای فرهنگی و مسابقات نقاشی با موضوع پیشگیری از اعتیاد و آسیبهای اجتماعی حضور یافتند که نقش مؤثری در ارتقای سطح آگاهی خانوادهها و فرزندان آنان داشته است.
مدیرکل کمیته امداد امام خمینی(ره) کردستان با تأکید بر اهمیت اقدامات فرهنگی و آموزشی در کاهش آسیبهای اجتماعی گفت: برنامههای مختلفی برای خانوادهها، نوجوانان و جوانان تحت پوشش این نهاد اجرا شده و این روند در سال جاری نیز با جدیت ادامه خواهد داشت.
وی تصریح کرد: در حال حاضر هزاران خانوار تحت پوشش کمیته امداد در استان قرار دارند که بخشی از آنان به دلیل شرایط اقتصادی و اجتماعی در معرض آسیبهای مختلف قرار گرفتهاند و نیازمند حمایتهای مستمر هستند.
طوسی با اشاره به خدمات ارائه شده به خانوارهای در معرض آسیبهای اجتماعی افزود: سال گذشته ۹ هزار و ۲۷۱ خانوار نیازمند خدمات مرتبط با پیشگیری و کاهش آسیبهای اجتماعی شناسایی و تحت حمایت قرار گرفتند.
وی ادامه داد: در راستای اجرای برنامههای حمایتی و کاهش آسیبهای اجتماعی، بیش از ۵۱ میلیارد تومان اعتبار به خانوادههای نیازمند و جامعه هدف اختصاص یافته و پرداخت شده است.
مدیرکل کمیته امداد امام خمینی(ره) کردستان با بیان اینکه جمعیت تحت پوشش این نهاد در سال گذشته افزایش داشته است، گفت: حدود ۵۹۵ خانوار جدید به مجموعه مددجویان کمیته امداد استان اضافه شدهاند و خدمات لازم به آنان ارائه میشود.
طوسی با اشاره به برنامههای حمایتی ویژه دانشآموزان خاطرنشان کرد: کمیته امداد استان خدمات متنوعی را در حوزه تحصیل، آموزش و توانمندسازی دانشآموزان تحت پوشش ارائه میکند و در این مسیر همکاری مناسبی با سایر دستگاههای حمایتی از جمله بهزیستی وجود دارد.
وی افزود: سرمایهگذاری در حوزه آموزش و فرهنگسازی برای کودکان و نوجوانان، مهمترین راهکار پیشگیری از آسیبهای اجتماعی در آینده است و باید مورد توجه همه دستگاههای اجرایی قرار گیرد.
مدیرکل کمیته امداد امام خمینی(ره) کردستان در پایان بر ضرورت همکاری و همافزایی دستگاههای عضو شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر تأکید کرد و گفت: کاهش آسیبهای اجتماعی و مقابله با اعتیاد نیازمند مشارکت عمومی، برنامهریزی هدفمند و اجرای مستمر اقدامات فرهنگی، آموزشی و حمایتی در سطح جامعه است.
افزایش خدمات درمانی به معتادان در کردستان؛ درمان رایگان مددجویان ماده ۱۶ ادامه دارد
اسعد فتحیپور؛ معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی کردستان نیز اظهار داشت: از ابتدای سال جاری تاکنون یک جلسه کمیته درمان، کاهش آسیب و حمایتهای اجتماعی با حضور اعضای مرتبط برگزار شده و مصوبات آن برای اجرا به دستگاههای عضو ابلاغ شده است.
فتحیپور افزود: همچنین یک جلسه کمیته ماده ۳۹ به عنوان کمیته نظارت استانی بر مراکز درمان سوءمصرف مواد مخدر برگزار شد که در آن تخلفات و موارد احصا شده مورد بررسی قرار گرفت و برای مراکزی که تخلفات آنها تأیید شده بود، مطابق دستورالعملهای موجود تذکرات لازم صادر شد.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی کردستان با اشاره به نظارت مستمر بر مراکز درمانی گفت: بازدیدهای مشترکی با همکاری کارشناسان معاونت درمان و شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر در سطح شهرستان سنندج و سایر شهرستانهای استان انجام شده است.
وی ادامه داد: هزینههای بستری و درمان معتادان متجاهر پذیرششده در مرکز ماده ۱۶ همچنان به صورت کاملاً رایگان تأمین میشود و این روند همانند سالهای گذشته ادامه دارد.
فتحیپور از افزایش خدمات درمانی تخصصی به مددجویان خبر داد و اظهار کرد: از ابتدای سال جاری تاکنون هشت نفر از مددجویان برای دریافت خدمات تخصصی دندانپزشکی به مراکز مربوطه معرفی شدهاند و تمامی خدمات به صورت رایگان در اختیار آنان قرار گرفته است.
وی با بیان اینکه این رقم در کل سال گذشته ۱۷ نفر بوده است، افزود: مقایسه آمار سهماهه نخست امسال با مدت مشابه سال گذشته نشاندهنده رشد حدود ۲۰ درصدی خدمات ارائه شده در این بخش است و پیشبینی میشود این روند تا پایان سال افزایش بیشتری داشته باشد.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی کردستان همچنین خاطرنشان کرد: در حوزه درمان بیماریهای جسمی همراه با اعتیاد نیز ۲۰ نفر از مراجعان معرفیشده از سوی شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر به مراکز درمانی ارجاع داده شدند و خدمات مورد نیاز خود را به صورت رایگان دریافت کردند.
وی در پایان با تأکید بر اهمیت استمرار خدمات درمانی و حمایتی به افراد درگیر اعتیاد گفت: دانشگاه علوم پزشکی کردستان با همکاری دستگاههای عضو شورا، روند درمان، کاهش آسیب و ارائه خدمات تخصصی به مددجویان را با جدیت دنبال خواهد کرد.
پیشگیری از اعتیاد هزینههای درمان را ۱۴ برابر کاهش میدهد
علی محمدپناه، دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان با بیان اینکه در روزهای اخیر بیش از ۱۱۰ معتاد متجاهر در سطح استان جمعآوری و برای انجام مراحل غربالگری و نگهداری به مراکز مربوطه منتقل شدهاند، افزود: ساماندهی این افراد از اولویتهای جدی استان است.
دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر کردستان با اشاره به اهمیت تکمیل فاز دوم مرکز ماده ۱۶ تصریح کرد: بهرهبرداری از این بخش میتواند زمینه ساماندهی کامل معتادان متجاهر در سطح شهرها را فراهم کند.
محمدپناه در ادامه با اشاره به موضوع اشتغال بهبودیافتگان گفت: یکی از چالشهای اصلی در مسیر درمان، نبود حمایتهای پایدار خانوادگی و اجتماعی است که در برخی موارد موجب بازگشت افراد به چرخه مصرف میشود و دستگاههای مسئول باید در حوزه اشتغال و مهارتآموزی این افراد نقشآفرین باشند.
وی همچنین با تأکید بر لزوم اجرای ماده ۴۲ قانون مبارزه با مواد مخدر افزود: افرادی که به دفعات به چرخه مصرف بازمیگردند باید تحت سازوکارهای قانونی قرار گیرند تا روند درمان و بازتوانی آنان اثربخشتر شود.
دبیر شورا در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به لزوم شفافسازی در زمینه عرضه داروهای درمان اعتیاد اظهار کرد: دانشگاه علوم پزشکی باید منشأ توزیع غیرقانونی برخی داروهای نگهدارنده را بهصورت دقیق بررسی و تعیین تکلیف کند.
وی با بیان اینکه اداره مرکز ماده ۱۶ با محدودیت منابع و امکانات مواجه است، گفت: ادامه فعالیت این مرکز نیازمند حمایت بیشتر دستگاههای اجرایی، شهرداریها و استفاده از ظرفیت مسئولیت اجتماعی است.
محمدپناه همچنین با اشاره به نقش سازمانهای مردمنهاد در حوزه مقابله با آسیبهای اجتماعی تصریح کرد: سمنها میتوانند بازوی مؤثر دستگاههای اجرایی در اجرای برنامههای پیشگیرانه باشند و استفاده از ظرفیت آنها باید تقویت شود.
انتهای پیام/